Stacja Obrączkowania Ptaków "Rakutowskie"

środa, 11 listopada 2026

Podsmowanie sezonu 2026

Kolejny rok przeszedł do historii....

Z góry pragniemy przeprosić za dotychczasowy brak jakichkolwiek wiadomości na temat tegorocznego obozu. Splot rozmaitych okoliczności sprawił, że nie byliśmy w stanie na bieżąco uzupełniać relacji z wydarzeń na miejscu. Mimo wszystko chcemy, aby krótkie podsumowanie kolejnego etapu naszych prac nie pozostało bez echa :)

Zachód słońca nad Bagnem :) Fot. Anna Woźnicka

Listopad - dni stają się już coraz krótsze, temperatury wybitnie późnojesienne a my jeszcze wspominamy miniony sezon. Przyjdzie później czas na dokładne analizy i plany na przyszłość, ale już teraz warto co nieco wspomnieć o sezonie, który dopiero co dobiegł końca. A był to rok dość wyjątkowy, szczególnie pod względem ptasim, o czym za chwilę ;)

Obóz, jak co roku, zakończył działanie początkiem listopada. Ekipa zwijająca stawiła się już 3 dni wcześniej a całość sprzętu udało się zapakować na ciągnik i przewieźć do zimowej kwatery, podczas gdy sieci zwinięto 1 listopada wieczorem. Ostatnim zaobrączkowanym ptakiem w sezonie 2026 okazał się strzyżyk :)

Ostatnią obrączkę w tym sezonie dostał strzyżyk :)

Odłowy trwały, zgodnie z corocznym harmonogramem, od 20 lipca do 1 listopada. Podobnie, jak we wszystkich poprzednich sezonach, trzon naszych działań skupiał się na chwytaniu ptaków wróblowych, przy użyciu sieci umieszczonych w szuwarze trzcinowym(8) oraz zaroślach wierzbowych(23), na granicy jeziora oraz łąk i pól, należących do wsi Krzewent. Dodatkowo, na trasie obchodu trzcinowego, umieszczone zostały "drapolówki" do chwytania sów oraz ptaków szponiastych, działające w okresie dostatecznej liczby ludzi oraz sprzyjającej pogody, zaś na granicy wody i lądu, postawiliśmy 2 specjalne pułapki labiryntowe, z myślą o chwytaniu siewkowców.

Miniony rok udało się doprowadzić do końca z wynikiem 5259 zaobrączkowanych ptaków. Na tle wszystkich poprzednich lat jest to dość niski wynik, jeden z niższych, jakie do tej pory zanotowaliśmy - niższy od wieloletniej średniej o około 700 ptaków. Co więcej, dopiero w okresie ostatniego miesiąca liczebność odławianych ptaków wzrosła na tyle, że nie możemy minionego sezonu nazwać najgorszym w historii...

Poniżej przedstawiamy 20 najliczniej zaobrączkowanych gatunków:

1. Modraszka - 550

2. ZIĘBA - 538

3. Rudzik - 402

4. Kapturka - 390

5. Rokitniczka - 300

6. Wąsatka - 255

7. Trzcinniczek - 246

8. Pierwiosnek -211

9. JER - 196

10. Bogatka -194

11. Gajówka - 161

12.Potrzos - 157

13. Mysikrólik - 104

14. Piegża i strzyżyk - 102

15. Trznadel - 94

16. Cierniówka i piecuszek - 86

17. Dymówka - 76

18. Kos - 67

19.Trzciniak - 61

20. Podróżniczek - 54

Tym razem, zwycięzcą sezonu okazała się modraszka :) Co ciekawe, dosłownie w ostatnich dniach wyprzedziła ziębę, będącą na czele zestawienia od pond miesiąca(!). Zgodnie z wieloletnim trendem, sikora ta regularnie łapie się w znacznych ilościach, w okresie od końca września do początku listopada, zatem z reguły pod koniec obozu plasuje się dość wysoko w zestawieniu.

Modraszka po raz kolejny zwyciężyła w zestawieniu :)

Zdecydowanie największą niespodzianką tego sezonu jest zięba, czy raczej rodzaj Fringilla spp. :) Oba gatunki należące do tego rodzaju zagościły u nas w minionym roku, w rekordowo wysokich liczebnościach. Zięba, zajmując drugie miejsce na podium, przebiła swój dotychczasowy wynik o ponad 500 %, zaś jer, który bywał gatunkiem łapiącym się jedynie sporadycznie, przy maksymalnej liczebności 13 osobników, osiągnął niewiarygodny wynik w postaci 196 zaobrączkowanych ptaków!

Jer - absolutny wygrany tego sezonu! :) - fot Jakub Hasny

Należy zaznaczyć, że gatunek ten jest typowym migrantem późnojesiennym, który zwykle pojawia się na przelotach dopiero na przełomie września i października. Poza tymi gatunkami, stosunkowo licznie łapały się także inni przedstawiciele rodziny łuszczaków, jak czyże i szczygły. Ten ostatni gatunek także zanotował rekordową liczebność w historii naszego obozu (51 osobników). Tak znaczne liczby odłowionych ptaków z tej grupy, mogą być częściowo spowodowane obecnością bogatego źródła pokarmu, w postaci obsadzonej słonecznikiem działki, znajdującej się na polu, w pobliżu trasy obchodu.

Podobnie, jak w kilku ostatnich latach, wysokie liczebności osiąga rudzik oraz kapturka. Te dwa gatunki, związane ściśle z zaroślami i zadrzewieniami, licznie odwiedzają nasze sieci z uwagi na coraz bardziej rozrastające się zarośla, otaczające obóz, gdzie ptaki te poszukują pokarmu i znajdują schronienie. Spory udział mają to niektóre owocodajne gatunki krzewów, jak kruszyna pospolita Frangula alnus czy dereń Cornus spp.

Rudzik zamyka podium z przyzwoitym wynikiem :) - fot. Ania Woźnicka

Kapturka od kilku lat wciąż utrzymuje się wysoko w zestawieniu

Prawdziwymi przegranymi tego sezonu (nie pierwszy raz zresztą) są gatunki należące do tzw. migrantów dalekodystansowych. Zdecydowana większość ptaków z tej grupy osiągnęła niskie lub wręcz bardzo niskie liczebności. O ile niektóre z nich, jak trzcinniczek czy trzciniak wykazywały zauważalny spadek liczebności już na przestrzeni ostatnich kilku lat, o tyle tak niewielkiej liczby rokitniczek w sezonie się nie spodziewaliśmy, gdyż zaobrączkowaliśmy zaledwie 300 ptaków. W pozostałych przypadkach, jak brzęczki czy piecuszka, te liczebności również nie są wysokie, wręcz jedne z najniższych. Spośród pokrzewek, piegża osiągnęła jeden z lepszych wyników w historii działań obozu, podobnie, jak cierniówka, gajówka zaś wypadła całkiem nieźle. Kolejny sezon obfitował w podróżniczki, gdyż liczba 54 osobników jest drugim najlepszym wynikiem w historii naszych prac. Bardzo niskie liczebności zanotowały także słowik szary, pokląskwa, jarzębatka oraz zaganiacz.

Kolejny, bardzo udany sezon dla podróżniczka :) fot. Marcin Zuwała

Nie był to również dobry rok dla potrzosa i remiza. Pierwszy z tych gatunków nie łapał się tak licznie, jak w ciągu ostatnich lat, osiągając jeden z najniższych wyników w historii działania naszego obozu(157 ptaków). W przypadku remiza z kolei, miniony rok okazał się jednym z najgorszych w historii. Schwytaliśmy zaledwie 40 osobników, która to liczba może zostać osiągnięta w ciągu...jednego dnia odłowów! Liczebność remizów wykazuje tendencję do silnych fluktuacji sezonowych, gdzie nie do końca wiadomo, co powoduje tak znacznie zmiany liczby odławianych ptaków między kolejnymi latami. W przypadku wąsatek, liczba zaobrączkowanych ptaków nieco spadła w stosunku do kilku poprzednich sezonów, zaś pierwiosnek zanotował jeden z lepszych wyników w naszej historii - 211 zaobrączkowanych ptaków.

Miniony sezon wypadł rekordowo pod kątem dziwonii, bowiem schwytaliśmy aż 38 ptaków! Ciekawym zjawiskiem jest fakt, że w obecnej lokalizacji punktu obrączkarskiego jest to tym bardziej rewelacyjny wynik, gdyż w tym miejscu zwykle nigdy nie chwytaliśmy zbyt wiele ptaków, z uwagi na mniejszą powierzchnię odpowiednich siedlisk w postaci zwartych łozowisk.

Ten rok okazała się rekordowy dla dziwonii - fot. Igor Damian

Spośród gatunków chwytanych stosunkowo nielicznie, rekordowy rok przypadł pleszce. Otóż miniony sezon zakończył się z wynikiem 33 zaobrączkowanych osobników! O ile poprzedni rok okazał się wyjątkowo udany dla pliszki żółtej, to z kolei miony sezon nie przyniósł pod tym względem zbyt spektakularnych rezultatów. Liczba zaobrączkowanych ptaków okazała się niemal 3 krotnie niższa od zeszłorocznej. Wyjaśnienie dynamiki liczebności tego gatunku pozostaje wciąż zagadką, z uwagi na nieregularne i znaczne fluktuacje jego liczebności, pomimo licznych zgrupowań osobników tego gatunku, żerujących na mulistym wybrzeżu jeziora.

Z uwagi na niski stan wody, który prawdopodobnie wiąże się z niedostatkiem pokarmu w postaci latających owadów, nie byliśmy świadkami w tym sezonie żadnych większych pojawów jaskółek. Dymówki, bo o nich gównie mowa, zwykle meldują się w sieciach w znacznych ilościach, w przypadku stosunkowo "mokrych" lat a w konsekwencji podwyższonego poziomu wody w jeziorze. Przy obecnym poziomie wody liczba zaobrączkowanych jaskółek wydaje się wręcz symboliczna. W przypadku kilku innych gatunków, które zwykle pojawiały się dość nielicznie, tegoroczny wynik można uznać za przyzwoity, jak chociażby muchołówka żałobna, gąsiorek, mysikrólik czy trznadel.

Pleszka zanotowała w tym roku najlepszy wynik w historii działań obozu :)

Miniony sezon obfitował w gile - ten efektowny gatunek, który zwykle pojawia się dopiero początkiem października, zagościł w naszych sieciach w liczbie 36 osobników, co jest drugim najlepszym wynikiem dla obozu!

Ten rok okazał się wybitnie "gilowy" :)

Spośród gatunków odławianych regularnie, lecz nielicznie, zaznacza się ponownie dość wysoka liczebność kląskawki. Podobnie, jak w poprzednim roku udało się zaobrączkować kilkanaście osobników, podczas gdy na początku naszej działalności, trafiały się jedynie pojedyncze ptaki. Niewątpliwie jest to związane z ciągłym zjawiskiem zwiększania się liczebności tego gatunku w Polsce oraz ekspansji na niżowy obszar kraju. Po roku przerwy ponownie zawitały do nas kwiczoły. Drozd ten, wprawdzie lęgowy w kraju, pojawia się u nas w sieciach zwykle po drugiej połowie października, lecz nigdy nie łapie się zbyt licznie.

Kląskawka również w tym sezonie nie zawiodła :)

Po roku przerwy ponownie zagościły u nas kwiczoły :)

Tak, przyszedł czas na rzadkości :) W minionym sezonie udało się nam schwytać oraz zaobrączkować kilka gatunków, których przez kilka ostatnich lat nie było lub też rzadko udaje się je schwytać. Należy tutaj z pewnością wymienić dudka (nasz herbowy gatunek), krętogłowa, srokosza, słonkę i dzięcioła zielonego. W zestawieniu znalazły się także kszyk, krogulec, wodnik, sroka oraz...skowronek. Ten ostatni ptak, to przykład gatunku, który praktycznie nie łapie się w sieci pomimo iż jest jednym z najliczniejszym lęgowych ptaków w naszym kraju :)

Krętogłów pojawił się u nas po rocznej przerwie :)

Nieuchwytny wodnik wyłania się z ciemności nocy :)

Srokosz - witamy po 3 letniej nieobecności :)

Samiec dzięcioła zielonego

Słonka na ostatni dzień sezonu :)

Dzięki postawieniu kilku pułapek tunelowych, udało się schwytać także i zaobrączkować kilka gatunków siewek, z których najliczniejsze były biegus zmienny i łęczak. Udało się również oznakować ptaki z takich gatunków, jak batalion, sieweczka rzeczna, sieweczka obrożna i biegus krzywodzioby.

Sieweczka rzeczna

Batalion

Wisienką na torcie (bo zawsze jakieś są ;) ), okazała się PŁOMYKÓWKA oraz BŁOTNIAK ZBOŻOWY. W tym pierwszym przypadku nawet DWIE, z czego jedna dodatkowo z niemiecką obrączką(!). Nie ulega wątpliwości, że takie okazy cieszą niezmiernie. W przypadku błotniaka był nim młody samiec - popularne "zbożaki" regularnie obserwujemy na przelotach jesienią, w trakcie lub między wykonywanymi obchodami. Poza nimi, w "drapolówki" zastawione na zarastających turzycowiskach, wpadło aż 10 uszatek i dwie uszatki błotne :)

Biały klejnot nocy - płomykówka

Pierwszy błotniak w historii obozu - młody samiec b. zbożowego

Obóz nie byłby w pełni obozem ornitologicznym, gdyby nie obserwacje terenowe :) Spośród nich, na czoło wysuwa się monitoring żurawi na noclegowisku. Prowadzone, jak co roku, tym razem również przez większość czasu trwania obozu odbywały się liczenia. Spośród pozostałych ciekawostek awifaunistycznych, na terenie rezerwatu i wokół niego udało się obserwować: czaple białe, bąki, bieliki, rybołowa, błotniaki stawowe, sokoła wędrownego, kuliki wielkie i mniejsze, biegusy rdzawe, rybitwy wielkodziobe, gęgawy, gęsi białoczelne oraz tundrowe, dudki, dzięcioła czarnego

poniedziałek, 2 lutego 2026

Trochę ciekawostek...

Gdzie się te ptaki podziały?

Sezon zimowy w pełni. Zeszłoroczny sezon obozowy jest już tylko wspomnieniem, więc w ramach oczekiwania na kolejny rok bagiennych zmagań, możemy się na chwilę zatrzymać na dłużej nad tym, co uzyskujemy tak naprawdę z naszych badań.

Można sobie zadań pytanie: co dalej dzieje się z naszymi ptakami? Określenie "naszymi" będzie tutaj z pewnością dużym uproszczeniem, pomimo, iż łapiemy znaczny odsetek populacji ptaków lokalnych, przystępujących do lęgów na terenie ostoi " Błota Rakutowskie" lub w jej bliskim sąsiedztwie. Chodzi nam oczywiście o ptaki, którym zakładamy nasze obrączki zespołowe, w trakcie trwania corocznych odłowów:) Za każdym razem, kiedy obrączkujemy danego osobnika, zastanawiamy się, czy ktokolwiek tego ptaka kiedyś złapie i odczyta w innym miejscu. Chcielibyśmy uzyskać jakiekolwiek informacje na temat jego przyszłych losów, jak np:

Gdzie ptak doleciał?
W jakim czasie dotarł w dane miejsce?
Którędy przebiegała trasa jego wędrówki?
Jak długo pozostał w danym miejscu?
Dlaczego akurat tam się zatrzymał?
Jakiego wieku ptak dożył?

Rozmieszczenie wiadomości powrotnych od ptaków,
obrączkowanych nad Jeziorem Rakutowskim

To, co na początku przychodzi na myśl, to "miejsce docelowe", do którego ptak trafia lub miejsce przystankowe, gdzie być może zatrzymuje się w trakcie swojej wędrówki. Tego typu danych dostarczają właśnie WIADOMOŚCI POWROTNE, czyli informacje zwrotne o ptaku oznakowanym na naszym obozie, ale w zupełnie innym miejscu. Czas, jaki minął od zaobrączkowania oraz konkretna lokalizacja nie mają tutaj znaczenia, istotne jest, aby ptak został schwytany (lub znaleziony martwy) w pewnej odległości od punktu, na którym został zaobrączkowany - zazwyczaj przyjmuje się dystans ok 1 km. W przypadku naszego obozu, zdołaliśmy otrzymać do tej pory, w trakcie 16 lat naszych badań, 142 "zwrotki" z naszych ptaków, należących do 27 gatunków, schwytanych w 24 krajach. Czy można uznać to za znaczną liczebność? Z pewnością nie jest łatwo uzyskać pojedynczą wiadomość od zaobrączkowanego ptaka: przeciętnie należy oznakować co najmniej tysiąc osobników, aby uzyskać jedną wiadomość. Niemniej, z każdego sezonu przychodzi zazwyczaj, po pewnym czasie, jakaś informacja o zaobrączkowanych przez nas wcześniej ptakach.

Na poniższym wykresie przedstawiono różnorodność oraz liczbę wiadomości powrotnych, uzyskanych z ptaków, zaobrączkowanych w trakcie działalności naszej Stacji.

Można zadać sobie pytanie, które gatunki, spośród łapanych przez nas, dają najwyższy odsetek wiadomości. Wydawać by się mogło, że będą to takie, których odławiamy najwięcej, zarówno w trakcie danego sezonu, jak i na przestrzeni wielu lat. Nie jest to jednak tak oczywiste: najliczniej łapanym u nas gatunkiem wciąż pozostaje dymówka Hirundo rustica. Z uwagi na kilka "obfitych" sezonów, kiedy to występowały masowe "naloty" tych ptaków, całkowita liczebność zaobrączkowanych jaskółek przekracza 11 tysięcy osobników! Okazuje się jednak, że odsetek "zwrotek" u tego gatunku jest....najniższy spośród wszystkich gatunków ptaków, jakie regularnie obrączkujemy! Otrzymaliśmy bowiem 5 wiadomości powrotnych, z czego jedna zasługuje na szczególną uwagę: ptak oznakowany na naszej Stacji we wrześniu 2014 roku jako dorosły samiec, został ponownie schwytany po niemal 3 latach, na zimowisku w Republice Południowej Afryki, ponad 9 tysięcy km od miejsca zaobrączkowania! Okoliczności schwytania są tym ciekawsze, iż został złapany ręką po tym, jak wleciał do budynku mieszkalnego. Jeśli osobnik ten regularnie zimował w południowej części Afryki, można sobie wyobrazić, jak długi dystans pokonywał on między lęgowiskami a zimowiskami, przynajmniej w ciągu tych 4 lat!

Dymówka - gatunek najliczniej obrączkowany na naszej Stacji,
lecz....z najmniejszą liczbą wiadomości powrotnych

Stosunkowo niski odsetek wiadomości powrotnych może częściowo wynikać ze znacznie zmieniającej się liczebności tego gatunku na przestrzeni lat, jaką notujemy w naszych sieciach. Duże znacznie mogą mieć również lokalne warunki, jakimi dysponują inne punkty obrączkarskie, zarówno na terenie kraju, jak i za granicą. Charakter siedliska, jaki występuje na naszej stacji, gdzie ptaki masowo nocują w trzcinowiskach po uprzednim żerowaniu w sąsiedztwie jeziora, zwiększają znacznie szansę na obfitszy odłów tego gatunku, chociaż takie zjawisko nie występuje regularnie. Nie każdy punkt dysponuje sprzyjającymi warunkami. Wydaje się, iż ma ono związek ze zmieniającym się poziomem wody w jeziorze oraz lokalnymi warunkami pogodowymi. W przypadku "suchych" lata obserwujemy mniejszą liczebność dymówek niż w latach "mokrych", kiedy to w sąsiedztwie jeziora, ptaki te polują często w ogromnych stadach na licznie gromadzące się drobne owady. Niewykluczone, iż może grać rolę tutaj zmieniający się mocno poziom śmiertelności ptaków tuż po opuszczeniu terenów lęgowych oraz w trakcie migracji w zależności od zmiennych warunków pogodowych. W przypadku intensywnych opadów deszczu, ptaki często giną na skutek niedoboru pokarmu lub wycieńczenia.

Modraszka - gatunek bardzo licznie odławiany,
ale z niewielkim odsetkiem wiadomości powrotnych

Kolejnym gatunkiem z naszej listy, którego bardzo licznie odławiamy corocznie podczas naszych badań, jest modraszka Cyasnistes caeruleus. Zazwyczaj od połowy września do początku listopada (zatem do samego końca odłowów), można się regularnie spodziewać znacznych liczebności tego gatunku. Nie objawia się to corocznymi masowymi nalotami, jednak późną jesienią jest to jeden z dominujących, (jeśli nie najliczniejszy) w naszych sieciach gatunków. Na przestrzeni szesnastu lat udało się nam zaobrączkować ponad 10 tysięcy osobników. Mimo wszystko, odsetek wiadomości, jaki udało się z nich uzyskać jest stosunkowo niewielki, sięgając około 0,01% schwytanych ptaków.

Ponowne stwierdzenia modraszek, obrączkowanych nad Jeziorem Rakutowskim

Może się to wydawać ciekawym zjawiskiem z uwagi na powszechną działalność wielu stacji obrączkarskich w okresie jesiennym, które potencjalnie są zdolne do odłowu tego gatunku. Kluczem do sukcesu może się okazać dogodne siedlisko, w którym rozstawiane są sieci. Najchętniej ptaki te przebywają i żerują w zakrzaczeniach, zadrzewieniach oraz w trzcinowisku, w danych miejscach zaś mogą pozostawać dłużej, jeśli tylko znajdą korzystne dla nich miejsce postojowe, bogate w zasoby pokarmowe. Nie każda stacja dysponuje odpowiednimi warunkami.

Trzcinniczek - obok remiza, najczęstszy "dawca zwrotek"

Spośród odławianych oraz obrączkowanych na naszej Stacji gatunków, licznie reprezentowane są ptaki z grupy "trzcinowych"- przedstawiciele rodzaju Acrocephalus oraz Locustella. Wśród nich, na czoło wysuwa się trzcinniczek Acrocephalus scirpaceus. Od początku naszej działalności zajmuje on zwykle dość wysoką pozycję w sezonowym zestawieniu, choć w ostatnich kilku latach jego liczebność wyraźnie spadła, co można zauważyć na załączonym wykresie. W przypadku tego gatunku, odławiamy znaczny odsetek ptaków lokalnych, więc znamy dość dobrze ich pochodzenie(co ciekawe, spora ich liczba zostaje ponownie skontrolowana w kolejnych, następujących po sobie sezonach). Odsetek wiadomości powrotnych u tego gatunku okazuje się stosunkowo wysoki, najwyższy (obok remiza) spośród najliczniej obrączkowanych gatunków. Wynosi on około 0,3 % zaobrączkowanych osobników (30 ptaków spośród ). Popularne "scirpaki", najczęściej oczywiście przebywają w typowym dla siebie siedlisku, czyli zwartym szuwarze trzcinowym, jednak podczas migracji można je spotkać także w różnych typach zakrzaczeń oraz niskiej roślinności, gdzie żerują.

Mapa ponownych stwierdzeń trzcinniczków
obrączkowanych na SOP Rakutowskie

Uzyskane wiadomości powrotne pochodzą właściwie jedynie z zachodniej, południowo - zachodniej oraz środkowej Europy, gdzie tworzą swoisty ciąg stwierdzeń, biegnący w osi północny-wschód => południowy- zachód. Trzcinniczki bywają regularnie odławiane, gdyż punkty obrączkarskie dość często umieszczane są w sprzyjającym im siedlisku: w szuwarach, trzcinowiskach i zakrzaczeniach, w pobliżu zbiorników wodnych. W dodatku, ptaki często przebywają w jednym, dogodnym dla siebie miejscu, przez dłuższy czas, uzupełniając zapasy pokarmu, potrzebne im w trakcie wędrówki. Nie udało się do tej pory uzyskać żadnej wiadomości, pochodzącej z rejonu Europy południowo-wschodniej (Bałkanów) czy Azji Mniejszej.

Lokalizacje ponownych stwierdzeń rokitniczek,
obrączkowanych nad jeziorem Rakutowskim

Pozostałe gatunki z grupy "trzcinowców" także dają nam pewien odsetek informacji zwrotnych, tym bardziej biorąc pod uwagę znaczą liczebność wszystkich osobników, jaką udało się nam zaobrączkować na przestrzeni tych wielu lat. W przypadku rokitniczki Acrocephalus schoenobaenus oraz trzciniaka Acrocephalus arundinaceus, obserwujemy nieco odmienny schemat rozmieszczenia wiadomości powrotnych. Lokalizacje, w których ponownie schwytano nasze ptaki, skupiają się głównie w Europie Środkowej i Południowej, sięgając jednak nieco dalej Półwyspu Bałkańskiego. Część wiadomości pochodzi z Chorwacji, gdzie działa prężnie obóz nad dużym zbiornikiem wodnym, jakim jest Jezioro Vransko, regularnie odławiający ptaki w trakcie jesiennej migracji. Niejako "po drodze" otrzymaliśmy także kilka ponownych stwierdzeń rokitniczek czy też trzciniaków z terenu Węgier, Słowacji oraz Słowenii. Sugerowałoby to zatem, iż gatunki te mogą wykorzystywać jednak ów wschodni szlak, w trakcie swojej jesiennej wędrówki. Wymaga to oczywiście dalszego gromadzenia danych, aby uzyskać większą liczbę informacji o ptakach, odławianych w tamtym regionie.

Rozmieszczenie ponownych stwierdzeń trzciniaków,
oznakowanych na SOP Rakutowskie

Bez wątpienia, najciekawszym ptakiem w naszym zestawieniu wydaje się remiz Remiz pendulinus. Jest to gatunek z największym odsetkiem stwierdzonych wiadomości powrotnych, sięgającym 1,2 % schwytanych ptaków oraz najwyższą bezwzględną liczbą schwytanych ponownie ptaków (32 osobniki). Wyniki wydają się tym bardziej ciekawe, iż remiz nie był gatunkiem chwytanym licznie i regularnie we wszystkich latach: w niektórych sezonach, liczba osobników nie przekraczała 20(!), zaś w ostatnich latach osiągała rekordowe wartości 400 czy nawet ponad 700 ptaków! Poniższy wykres obrazuje zmiany liczebności chwytanych i obrączkowanych remizów na naszej Stacji.

Rozmieszczenie ponownych stwierdzeń remizów,
obrączkowanych na naszej Stacji

W przypadku tego gatunku, obserwujemy koncentrację wiadomości powrotnych w kilku obszarach: Doliny Padu we Włoszech a także południowej Francji oraz Węgier. Wszystko wskazuje na to, że w pierwszych dwóch lokalizacjach, występują stałe zimowiska populacji tego gatunku, pochodzących ze środkowej bądź północnej Europy. "Smaczku" dodaje fakt, że ptaki z włoskimi obrączkami notowaliśmy również w naszych sieciach. Ptaki były obrączkowane przeważanie w okresie późnojesiennym lub zimowym. Przypuszczamy, że informacje uzyskane od ptaków schwytanych ponownie w Europie zachodniej czy południowej, pochodzą raczej z rejonów ich zimowania, niż z miejsc przystankowych na trasie ich wędrówki, zważywszy iż remiz jest migrantem krótkodystansowym. Wygląda na to, że obecny trend liczebności odławianych remizów na naszej Stacji utrzyma się na względnie stałym poziomie, zatem liczymy na kolejne wiadomości.

Spośród remizów, obrączkowanych na naszej Stacji,
regularnie otrzymujemy wiadomości powrotne

Kolejnym gatunkiem, który nas szczególnie zainteresował w ostatnich latach, jest potrzos Emberiza schoeniclus. Z uwagi na występowanie odpowiedniego siedliska, jaki występuje na naszej Stacji, udaje się nam regularnie chwytać i obrączkować znaczne liczebności tego gatunku. Co roku odławiamy kilkaset osobników. W dodatku, część z nich najprawdopodobniej należy do lokalnych populacji, z uwagi na fakt, iż są to dorosłe osobniki kontrolowane ponownie w kolejnych sezonach na początku trwania obozu, tuż po zakończeniu przez nich lęgów. W przeciągu kilkunastu lat badań, udało się nam uzyskać 12 wiadomości powrotnych, co stanowi około 0,34 % zaobrączkowanych ptaków.

Wiadomości powrotne z naszych potrzosów, pochodzą głównie z Francji

Większość z nich została stwierdzona we Francji, z okresu późnojesiennego, co ponownie wskazuje na możliwość zimowania "naszych" ptaków w Europie Zachodniej. Co najciekawsze, zdecydowana większość odławianych na naszym obozie potrzosów odwiedza nasze sieci w okresie między końcem lipca a początkiem października. Wydaje się, że dominują wtedy osobniki z lokalnych populacji. Potem, najprawdopodobniej pojawiają się ptaki z północnej oraz północno-wschodniej Europy. Sugerowałoby to kilka osobników z zagranicznymi obrączkami, pochodzącymi właśnie z krajów skandynawskich, jakie odwiedzały nasze sieci w drugiej połowie października. Wskazówką na pochodzenie tych osobników z północnej części kontynentu stają się także pomiary biometryczne oraz struktura płciowa tej populacji. Chwytane osobniki cechują się zauważalnie dłuższym skrzydłem(większymi rozmiarami ciała), takowe zaś spotyka się u populacji zasiedlających zwykle rejony bardziej wysunięte na północ, zgodnie z tzw. regułą Bergmanna. Głosi ona, iż populacje zwierząt stałocieplnych (ssaków i ptaków), zamieszkujące wyższe szerokości geograficzne, charakteryzują się większymi rozmiarami ciała w stosunku do swoich krewniaków, żyjących w okolicach cieplejszych. Wśród chwytanych w październiku potrzosów, obserwujemy znaczny odsetek samców - może to także wskazywać, iż na okres zimowy przylatują do nas ptaki z północy Europy, albowiem w północnych populacjach, samce regularnie opuszczają one swoje terytoria lęgowe, w porównaniu do osobników zamieszkujących niższe szerokości geograficzne.

Późną jesienią, odławiamy sporo potrzosów
o nieco większych "gabarytach" -
prawdopodobnie są to ptaki z populacji z Europy północnej

Spośród pozostałych gatunków, jakie udało się nam schwytać w ciągu szesnastu lat działalności naszej Stacji, kilka z nich przyniosło także ciekawe informacje zwrotne. Jednak nie zawsze liczebność odławianej populacji czy liczba "zwrotek" okazywała się wystarczająca, aby wysnuć wiarygodne wnioski. Stosunkowo wysoki odsetek wiadomości powrotnych zaobserwowaliśmy w przypadku podróżniczka Luscinia svecica oraz wąsatki Pannurus biarmicus. Jedynie w przypadku tego pierwszego gatunku, przekroczył przekroczył on próg 1 % oznakowanych ptaków, gdzie schwytano ponownie 5 osobników. Gatunki, których próba zaobrączkowanych ptaków jest skrajnie niewielka, ciężko wysnuwać jakiekolwiek przypuszczenia.

Lokalizacje wiadomości powrotnych uzyskanych z podróżniczka

Czy zatem informacje, jakie uzyskujemy z naszych zaobrączkowanych ptaków, mogą przyczynić się do jeszcze lepszego poznania tajników ich wędrówek? Z pewnością nie ma zbyt wielu danych, dotyczących migracji ptaków wróblowych na śródlądziu: zdecydowana większość z nich pochodzi bowiem z stacji Akcji Bałtyckiej, działającej już ponad 60 lat na polskim wybrzeżu. W głębi lądu, wędrówka poszczególnych populacji, jak i gatunków wygląda nieco inaczej, gdzie przybiera ona dużo bardziej rozproszony charakter. W dużo mniejszym stopniu skupiona jest wzdłuż określonych elementów krajobrazu, jak to bywa w przypadku migracji poszczególnych populacji wzdłuż wybrzeża. Tam ptaki lecą często zwartym, wąskim szykiem, pokonując cieśniny czy wąskie lądowe przesmyki, podczas gdy w głębi lądu odbywa się zwykle znacznie szerszym frontem. Dodatkowo, przebieg szlaków migracyjnych mogą modyfikować doliny rzeczne, szczególnie w wypadku niektórych gatunków wodno-błotnych.

W przypadku naszej Stacji, lokalne warunki mogą także nieco wpływać na zachowania ptaków oraz przebieg wędrówki wielu populacji. Teren jeziora oraz przybrzeżnych szuwarów, łąk i zakrzaczeń, wyróżnia się znacznie w skali regionalnej, stwarzając dogodne miejsce odpoczynku dla rozmaitych gatunków, gdzie ptaki mogą uzupełnić zapasy energii, żerując intensywnie nawet przez kilka dni. Staje się to widoczne, kiedy te same osobniki odławiamy przez kilka dni z rzędu, zapisując ptaki, jako tzw. "retrapy".

Rozmieszczenie wiadomości powrotnych z rudzików,
obrączkowanych na naszej Stacji

Wszystko wskazuje na to, iż nasz obóz, znajduje się w miejscu leżącym bezpośrednio na trasie migracji wielu gatunków lub populacji. Świadczyć mogą o tym zarówno regularnie uzyskiwane dane powrotne z zaobrączkowanych przez nas ptaków, jak i ptaki z zagranicznymi obrączkami, jakie czasem odławiamy podczas działalności naszego obozu a także wieloletnie kontrole z osobników oznakowanych w poprzednich sezonach. Zjawisko takie ma miejsce u wspomnianych gatunków "trzcinowych", jak trzcinniczek, rokitniczka, trzciniak czy brzęczka Locustella luscinioides, jak również potrzosa czy piecuszka Phylloscopus trochilus. Ponadto, z uwagi na odławianie znacznej liczby ptaków z populacji lokalnych, przystępujących do lęgów w obrębie Ostoi "Błota Rakutowskie", gdzie znajduje się nasza Stacja, możemy być niemal pewni pochodzenia wielu osobników, co ułatwia w dalszym etapie formułowanie hipotez, dotyczących dynamiki migracji wielu niektórych gatunków.

Lokalizacje stwierdzeń kapturek oznakowanych na naszym obozie

Spoglądając na poszczególne mapki z rozmieszczeniem wiadomości powrotnych z naszych ptaków, można zauważyć pewien schemat. Otóż większość lokalizacji znajduje się na zachodzie, bądź w centrum Europy, układając się w mniej lub bardziej wyraźne skupiska. Jedynie nieliczne wiadomości pochodzą z południowych lub wschodnich krańców kontynentu. Dlaczego tak się dzieje? W pierwszej chwili można by wysnuć wniosek, że znaczny odsetek osobników(co jest zgodne z danymi z pozostałych obozów), które udaje się zaobrączkować w naszym kraju, wędruje tzw. szlakiem zachodnim, zmierzając w stronę Gibraltaru, w drodze na afrykańskie zimowiska. Dotyczy to oczywiście migrantów dalekodystansowych, natomiast informacje o gatunkach, które zimują w większości w zachodniej czy południowej Europie również częściej do nas trafiają z zachodu oraz centrum starego kontynentu. W przypadku wielu gatunków gnieżdżących się w Europie, rzeczywiście stwierdzono istnienie kilku oddzielnych szlaków, jakimi poszczególne populacje wędrują między lęgowiskami a zimowiskami, czego idealnym przykładem są bociany białe Ciconia ciconia. Takie ptaki jednak nieco łatwiej obserwować w trakcie przelotu, w takich miejscach, jak wąskie fragmenty lądu, cieśniny itp., gdzie ten przelot się koncentruje, ulegając tzw. skanalizowaniu. Ptaki lecą wąskim strumieniem, gdzie spotykają się osobniki z wielu odrębnych populacji, przybywając do tego miejsca ze znacznie większego obszaru. W przypadku ptaków wróblowych, ciężko je tak dokładnie bezpośrednio obserwować, zatem musimy się zdać na informacje pochodzące z obrączkowania. Tych zaledwie kilka wiadomości, pochodzących ze wschodu czy też południowego - wschodu kontynentu, pozwala przypuszczać, że także ta trasa jest przez ptaki użytkowana.

Rozmieszczenie ponownych stwierdzeń piecuszka,
obrączkowanych nad jeziorem Rakutowskim

Ważna jest zgrana i stała współpraca między poszczególnymi obozami czy stacjami w kraju oraz punktami zlokalizowanymi za granicą, aby móc razem gromadzić rozmai informacje, które mogą pomóc nam uzyskać odpowiedź na kluczowe pytania. Gromadząc dane na temat okresu fenologicznego, w jakim ptaki zostaną oznakowane a także ich kondycji, płci i wieku, jak również analizując szczegóły dotyczący wiadomości powrotnych lub ptaków z obcymi obrączkami można następnie wysnuwać bardziej szczegółowe wnioski, na temat szczegółów ekologii ptasich migracji.

Zdecydowana przewaga wiadomości, otrzymywanych z terenów Europy Zachodniej może wskazywać na nieco zubożałe zaplecze badawcze(w postaci obozów i stacji badawczych obrączkujących ptaki), wywodzące się z południowo-wschodnich krańców kontynentu. Być może jest to efektem mniejszego stopnia zainteresowania naukami przyrodniczymi lub niechęcią do angażowania się w badania naukowe, choćby poprzez zgłaszanie informacji zwrotnych z obrączkowanych ptaków. Oczywiście zmienia się to powoli, wraz z biegiem czasu. Stopniowo powstają nowe punkty badawcze, ale w dalszym ciągu osiągnęło to takiej skali, jak na zachodzie Europy. Warto zatem brać udział we wszelkich tego typu akcjach, aby zwiększyć naszą wiedzę na temat ptasich wędrówek.

piątek, 16 stycznia 2026

2025 do archiwum bagiennego

Podsumowanie sezonu 2025

Dopiero co rozpoczął się nowy rok, zima się rozgościła na dobre a my wracamy wspomnieniami do minionego Sezonu Bagiennego, jaki zakończył ponad 2,5 miesiąca temu. Okres świąteczno-noworoczny nieco nas wszystkich rozleniwił, lecz znaleźliśmy w nim nieco czasu, aby zebrać oraz przeanalizować wyniki naszych prac z ubiegłego roku. Początkiem listopada 2025 roku, zakończyliśmy kolejny sezon odłowów ptaków nad Jeziorem Rakutowskim. Sezon ten był pod wieloma względami szczególny - pierwszy raz działaliśmy w zupełnie odmiennym charakterze, w ramach nowo powołanego Stowarzyszenia. Po raz pierwszy także dysponowaliśmy nieco ograniczoną, własną kadrą, co też wymagało podjęcia przez nas zdecydowanych kroków w celu zabezpieczenia zasobów ludzkich, koniecznych do sprawnego funkcjonowania obozu. Ostatecznie, dzięki naszej determinacji oraz sprawnemu zarządzaniu, udało się szczęśliwie zorganizować oraz utrzymać prace naszej Stacji do końca.

Urokliwe zachody słońca - element obozowej codzienności :)

Podobnie, jak w latach poprzednich, odłowy ptaków na Błotach Rakutowskich miały miejsce od 20 lipca do 2 listopada. Obozowaliśmy na północnym skraju jeziora, w pobliżu wsi Krzewent, tuż przy turystycznej wieży widokowej. Zgodnie z przyjętą od lat metodyką, ptaki chwytane były w 31 sieci wróblaczych, z czego 8 umieszczonych zostało w trzcinowisku, 23 zaś były rozstawione w łozowisku, rozciągającym się wzdłuż granicy między użytkami rolnymi należącymi do wsi a szuwarem okalającym jezioro. Okresowo, w czasie sprzyjającej pogody oraz odpowiedniej liczby wykwalifikowanej załogi, stawialiśmy również dwie "drapolówki", kontrolując je także dodatkowo w nocy.

Miniony sezon udało się zakończyć z wynkiem 6061 zaobrączkowanych ptaków, należących do 72 gatunków. Jest to jeden z lepszych wyników, choć nie oszałamiający - nieco tylko niższy od wieloletniej średniej(6112). Przy braku większych nalotów sikor czy jaskółek, można go jednak uznać za satysfakcjonujący. Zabrakło pewnych nielicznych czy też rzadko chwytanych gatunków, dzięki którym wynik mógłby okazać się lepszy, ale wiadomo, jak to bywa w przyrodzie: to nie supermarket z pełnymi półkami, oferujący wszystko, co sobie klient zamarzy :)

Poniżej, w tabeli znajduje się pełne zestawienie wszystkich zaobrączkowanych ptaków w minionym sezonie:

Rokitniczka - zwycięzca minionego sezonu :)

Spośród regularnie odławianych gatunków, 30 z nich (czyli nieco ponad 50 %) osiągnęło wartości wyższe lub równe ich średniej wieloletniej wartości. Tym razem zwycięzcą okazała się rokitniczka Acrocephalus schoenobaenus osiągając iście szatański wynik - 666 zaobrączkowanych osobników. Warto zauważyć, iż mimo stosunkowo wysokiej liczby chwytanych co roku ptaków, gatunek ten zwyciężył w zestawieniu pierwszy raz od 4 lat! Poprzednie sezony należały zdecydowanie do modraszki, wcześniej zaś - dymówki Hirundo rustica, gdzie ta ostatnia nie osiągnęła w tym sezonie zbyt imponującego wyniku(289 ptaków). Liczba zaobrączkowanych modraszek Cyenistes caeruleus okazała się niewiele niższa(58 ptaków), zaś absolutny rekord zanotowała kapturka Sylvia atricapilla z wynikiem 468 schwytanych ptaków! To najwyższy wynik w historii odłowów na naszej Stacji oraz przekraczający zeszłoroczny o 80 osobników! Zaobserwowaliśmy na początku sezonu znaczny udział ptaków młodocianych. Być może związane jest to ze stopniowym zarastaniem brzegu jeziora coraz to gęstszym i bardziej zwartym łozowiskiem. Znaczny udział w składzie gatunkowym tego zbiorowiska mają krzewy jagododajne, takie jak dereń Cornus sp. czy kruszyna Frangula sp. , zapewniające typ ptakom dogodne miejsca lęgowe oraz bogate źródło pokarmu przed podjęciem wędrówki. Na przestrzeni kilkunastu lat naszych badań, zaobserwowaliśmy wyraźny wzrost liczebności odławianych kapturek, co może być właśnie związane ze zmianami siedliskowymi, zachodzącymi na naszej Stacji.

Trzecie miejsce należy do kapturki - już drugi raz na podium :)

Wydaje się, że podobnie można tłumaczyć wysoki wynik pierwiosnka Phylloscopus collybita oraz rudzika Erithacus rubecula, chociaż te dwa gatunki łapały się najintensywniej w okresie aktywnego przelotu, nie zaś tuż pod koniec sezonu lęgowego. Ten pierwszy osiągnął drugi najwyższy wynik w od początku prowadzenia przez nas odłowów. Zatem siedlisko może okazać się dla nich atrakcyjne w czasie okresowych postojów na drodze migracji. Rekordowy wynik osiągnęła za to pliszka żółta Motacilla flava, w liczbie 117 osobnków! Gatunek ten zdecydowanie liczniej przebywa na odsłoniętych, mulistych brzegach i w zatokach jeziora, gdzie żeruje. Nocuje zaś w trzcinowiskach, dlatego obecna lokalizacja obozu wydaje się dla nich zdecydowanie bardziej korzystna. Dobre wyniki zanotowały mazurek Passer montanus a także wąsatka Panurus biarmicus i remiz Remiz pendulinus, chociaż możliwości, jakie oferują rakutowskie szuwary pod względem tych dwóćh ostatnich gatunków, są zdecydowanie wyższe.

Pliszka żółta wyjątkowo dopisała w minionym roku :)

Stopniowe zarastanie jeziora skutkuje wyraźnym spadkowym trendem wśród niektórych gatunków wróblowych, związanych z wysokim szuwarem trzcinowym. Zanotowaliśmy w zeszłym roku kolejny sezon ze stosunkowo niską liczebnością trzcinniczka Acrocephalus scirpaceus - 433 osobniki, podczas gdy w niektórych "mokrych latach" osiągał niemal dwukrotnie większe wartości. W przypadku trzciniaka Acrocephalus arundinaceus oraz brzęczki Locustella luscinioides sezon wypadł wręcz katastrofalnie: zanotowały one odpowiednio trzeci najniższy(84 ptaki) oraz najniższy wynik(56 ptaków) w historii działań naszego obozu! W przypadku trzciniaka najprawdopodobniej jest to bezpośredni skutek spadku poziomu wody a co za tym idzie - jakości odpowiedniego siedliska lęgowego. Ten ostatni czynnik może też mieć wpływ na spadek liczebności odławianych brzęczek. Stosunkowo niską liczebność osiągnął potrzos Emberiza schoeniclus, zaś gajówka Sylvia borin oraz piecuszek Phylloscopus trochilus poprawiły wyraźnie swoje notowania w stosunku do poprzedniego sezonu, gdzie liczebność tej pierwszej okazała się być trzecim najlepszym wynikiem w historii prowadzonych odłowów (210 ptaków).

Sezon ten niewątpliwie nie należał do trzciniaka..

Zanotowaliśmy kolejny, bardzo udany sezon dla podróżniczka Luscinia svecica - udało się zaobrączkować aż 51 ptaków. Jest to drugi najlepszy rezultat w historii! Gatunek tego słowika stanowi jedną z wizytówek naszego obozu a także specyficzny magnes, przyciągający załogantów:) Pomijając lokalną populację lęgową, okoliczne łozowiska stanowią dogodne siedlisko, w którym ptaki zatrzymują się w trakcie migracji, uzupełniając zapasy pokarmu. Spośród gatunków pojawiających się pod koniec obozu, warto wspomnieć o raniuszku Aegithalos caudatus. Liczebność tego gatunku ulega na przestrzeni lat znaczącym fluktuacjom, choć ciężko tutaj doszukać się jakiejś konkretnej przyczyny. Na podstawie kilku wiadomości zagranicznych ciężko wyciągać wnioski, lecz możemy jedynie przypuszczać, iż populacje z północnej części Europy mogą zimować w rejonie naszego obozu lub też przemieszczać się dalej na zachód. Miniony sezon przyniósł właśnie dwie wiadomości na tym gatunku, z czego jeden ptak został zaobrączkowany na Łotwie a drugi w Estonii :)

Gajówka wypadła dużo lepiej w porównaniu do sezonu poprzedniego :)

Podróżniczek zanotował drugi najlepszy wynik
w historii naszych odłowów :)

Puchate kulki tym razem odwiedziły nas wyjątkowo licznie :)

Okazało się, iż miniony sezon wypadł bardzo dobrze dla gila Pyrrhula pyrrhula - udało się zaobrączkować 31 osobników, co stanowi drugi najlepszy wynik dla naszej Stacji. Te sympatyczne ptaki zdecydowanie preferują okres jesienny, nic więc dziwnego, że zawitały do nas pod koniec października. Spośród późnych, krótkodystansowych migrantów, licznie łapały się bogatki Parus major oraz strzyżyki Troglodytes troglodytes. Ciekawie wygląda wynik pełzacza leśnego Certhia familiaris, który to gatunek zazwyczaj pojawia się u nas w niewielkiej liczbie. Zasadniczo jest to u nas gatunek osiadły bądź koczujący, jednak zdarzają się sezony, kiedy łapiemy ich zdecydowanie więcej - może to świadczyć o pojawianiu się u nas migrujących populacji z północy kontynentu. Schwytaliśmy bowiem 18 osobników, co jest rekordem dla naszego obozu. Miłą niespodzianką sprawiła nam kląskawka Saxicola rubicola, który to gatunek, w zasadzie łapany u nas dopiero od 7 lat, osiągnął w tym sezonie najwyższą w historii liczebność 18 osobników! Można przypuszczać, że jesteśmy świadkami ekspansji areału lęgowego tego gatunku na północ, chociaż ptaki pojawiały się przez cały okres trwania obozu. Po raz pierwszy w historii działania naszej Stacji udało się schwytać i zaobrączkować czubatkę Lophophanes cristatus, w liczbie dwóch osobników. Ten wybitnie osiadły gatunek sikory, nie przemieszcza się zbyt daleko od swoich lęgowisk. Pomimo odbywania lęgów w pobliskich borach sosnowych, we wcześniejszych latach nie udało się ich schwytać.

Gile zawsze nadają jesieni dodatkowych kolorów

Kląskawka - "czarny koń" ostatnich kilku sezonów :)

Poza większością tych mniej lub bardziej pospolitych pierzastych gości, warto wspomnieć "rodzynkach", jakie czasami się trafiają. Z reguły są to gatunki bardzo nielicznie łapane w sieci z uwagi na większe rozmiary (a co za tym idzie często - proporcjonalnie mniejsze liczebności) lub też ptaki zwyczajnie tych sieci unikające sieci z uwagi na swoje specyficzne zachowanie, miejsce przebywania lub siedlisko. Stanowią zawsze to miłe urozmaicenie, będąc tą wyczekiwaną, "rzadką zwierzyną". Tak było i tym razem:). Grupę rzadziej chwytanych gatunków reprezentowały w minionym roku lelek Caprimulgus europaeus (pierwszy osobnik od 3 lat), wodnik Rallus aquaticus, kszyk Gallinago gallinago, sroka Pica pica, krogulec Accipiter nissus, uszatka Asio otus oraz potrzeszcz Emberiza calandra. Wisienką na torcie okazały się dwa osobniki SIWERNIAKA Anthus spinoletta. Reprezentanci tego górskiego gatunku świergotka (choć zwykle zimującego w pobliżu zbiorników wodnych na niżu) już po raz kolejny zawitali do naszych sieci, zaś głosy kontaktowe migrujących ptaków dało się kilkukrotnie słyszeć nad jeziorem.

Warto wspomnieć jeszcze o wiadomościach zagranicznych. Ostatnimi laty nie miewamy zbyt wiele ptaków z obcymi obrączkami, jednak choć kilka udaje się zwykle schwytać :) W minionym sezonie wpadły 3 ptaki z zagranicy: wspomniane wcześniej raniuszki(z Estonii i Łotwy) oraz fiński potrzos.

Pierwsze w naszej historii czubatki :)

Młody krogulec

Jedna jedyna z sezonu - uszatka

Górska perełka - siwerniak

Lelek - nocna zjawa

Kszyk - jedyny siewkowiec schwytany w minionym sezonie

Wodnik czyli "jozin z Bazin" :)

Sroka - niby pospolita, ale raczej w miastach a w sieci wpada bardzo rzadko

Jak zatem można zauważyć, w sieciach sporo się działo , ale nie tylko w sieciach:)

Jak co roku, w ramach prowadzonego monitoringu liczebności żurawi Grus grus, nocujących na na terenie jeziora, staraliśmy się regularnie przeprowadzać liczenia wieczorne, przynajmniej raz na tydzień, aby jak najdokładniej móc określić liczebność ptaków korzystających z noclegowiska. Trzeba przyznać, że miniony rok bardzo pozytywnie nas zaskoczył pod względem liczby zaobserwowanych żurawi. Początkiem września, kiedy odbywało się jedno z wielu liczeń, zanotowaliśmy najwyższy wynik w całej historii prowadzonych przez nas liczeń - 5132 osobników! Poprzedni rekord wynosił sporo powyżej 3 tysięcy ptaków, ale tak dużej liczby, jak w zakończonym dopiero co sezonie, się nie spodziewaliśmy. Ptaki lądowały niemal na samym środku jeziora, nocując jednak w miejscu, gdzie głębokość wody była niewielka. Widok takiej liczby zlatujących się i odzywających się ptaków robił ogromne wrażenie!

Lądujące o zmierzchu żurawie - dla takich spektakli warto do nas przyjechać ;)

Dopełnieniem codzienności obozowej, związanej z obchodami do sieci oraz samym obrączkowaniem, są oczywiście obserwacje faunistyczne. Błota Rakutowskie zdecydowanie mają sporo do zaoferowania w tej dziedzinie, o czym mieliśmy się okazję przekonać po raz kolejny. Oprócz wspomnianych żurawi, jeziorne szuwary, błota oraz przybrzeżne zarośla zaowocowały obserwacjami m.in. gęsi (gęgaw Anser anser, białoczelnych A. albifrons, tundrowych A. serrirostris i zbożowych A. fabalis), płaskonosów Spatula clypeata, rożeńców Anas acuta, czapli białych Ardea alba, kulików wielkich Numenius arquata, rycyków Limosa limosa, rybołowa Pandion haliaetus, błotniaków łąkowych Circus pygargus, bielików Haliaeetus albicilla, bąków Botaurus stellaris, dudków Upupa epops, rybitwy wielkodziobej Hydroprogne caspia, biegusa rdzawego Calidris canutus, b. płaskodziobego Limicola falcinellus oraz przepiórki Coturnix coturnix.

Ukoronowaniem licznych przedstawicieli awifauny, zaobserwowanych w pobliżu obozu, okazały się bez wątpienia SZCZUDŁAKI Himantopus himantopus. Pod koniec lipca, tuż na początku sezonu, załoganci wypatrzyli żerujące w płytkiej wodzie 4 ptaki: 2 dorosłe oraz 4 młodociane osobniki. Wiele wskazywało na to, że mogą to być ptaki lęgowe w stosunkowo niedalekim otoczeniu jeziora.

Szczudłak - faunistyczna rzadkość nad jeziorem Rakutowskim

Poza ptakami (w sieciach, na niebie, wodzie i szuwarach) czy też nasycania się dzikimi widokami, obóz nie istniałby przecież bez ludzi. Nie byłoby tych wszystkich wspaniałych momentów bez nas wszystkich, zarówno kadry kierowniczej, czyli obrączkarzy, jak i licznej ekipy załogantów, z pasją i zaangażowaniem poświęcających swój czas, aby doświadczyć tej cudownej corocznej przygody z ptakami. Codzienne obchody do sieci, oznaczanie ptaków oraz ich obserwacje, prace obozowe, stawianie czoła ciężkim warunkom oraz wieczorne rozmowy przy ognisku - nie moglibyśmy tego wszystkiego doświadczyć, bez Was wszystkich. Obóz składa się z nie tylko z wyposażenia, ale przede wszystkim z ludzi :) To ludzie nadają obozowi kształt, tworzą codzienną rzeczywistość, kierując całym jego działaniem.

Z tego miejsca pragniemy gorąco podziękować Wam wszystkim za Waszą obecność, chęci, oddanie oraz ofiarną pracę włożone przez Was dla dobra i sprawnego działania naszej Stacji. Razem tworzymy to miejsce, na którym nam wszystkim tak bardzo zależy.

DZIĘKUJEMY!!!

Do zobaczenia na naszym Bagnie w przyszłym sezonie! :)

Zdjęcia autorstwa Załogi i Obrączkarzy :)